Top

19

ሳይንስና ቴክኖሎጂ የእግር ኳስን ተፈጥሮ ይለውጣሉ!?

Saturday 2nd of August 2014 11:11:58 AM  |  Addis Admas Sport

         ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ በስፖርቱ ላይ አዎንታዊም አሉታዊም ሚና ይኖራቸዋል፡፡ የተሻለ ለውጥ ወይም የባሰውን ውድቀት ይፈጥራሉ፡፡ በዓለም ዙርያ በርካታ ስፖርት አፍቃሪዎች እግር ኳስ በቀላል እና ተፈጥሯዊ ባህርያቱ እንዲቀጥል ቢፈልጉም፤ የስፖርቱ ባለሙያዎች በሳይንስ እና ቴክኖሎጂ መታጀቡ የእድገት መገለጫ ነው ብለው ይከራከራሉ፡፡ በአውሮፓ እግር ኳስ የሚሰሩ በርካታ አሰልጣኞችና የእግር ኳስ ባለሙያዎች በዘንድሮው በዓለም ዋንጫው ተግባራዊ ለሆኑ ቴክኖሎጂዎች ጠቀሜታ ድጋፋቸውን እንደገለፁ፣ የሊግ አሰልጣኞች ማህበር በቅርቡ የሰራው ጥናት አረጋግጧል፡፡ በጥናቱ እንደተገለፀው ለዳኞች ውድድር የመምራት ብቃትን ለማሳደግ ተግባራዊ የሆኑት ቴክኖሎጂዎች በ20 አገራት የሚገኙ በተለይም በአውሮፓ ታላላቅ ሊጎች የሚሰሩ አሰልጣኞች በእግር ኳስ ስፖርት የቴክኖሎጂ ድጋፍ ተጠናክሮ እንዲቀጥል 93 በመቶው ድጋፍ ሰጥተዋል፡፡

19

እስከ ‹ሮቦት› ብሄራዊ ቡድን?

Saturday 2nd of August 2014 11:11:58 AM  |  Addis Admas Sport

         አንዳንድ ዘገባዎች በሚቀጥሉት 20 ዓመታት በዓለም እግር ኳስ ስፖርት የሮቦት ዳኞች እና የሮቦት ተጨዋቾች ማሰለፍ የሚቻልበት የስልጣኔ ደረጃ ይመጣል ይላሉ፡፡ ምናልባትም የቴክኖሎጂ ድጋፍ አስፈላጊነቱ ከታመነበት ፊፋ የተርመጠመጠበትን የሙስና ችግር የሚያጋልጥ ቴክኖሎጂ ቢፈለሰፍ ብለው የማጣጣያ ትችት ያቀረቡ መረጃዎች፤ በሚቀጥሉት ሃምሳ ዓመታት ዓለም ዋንጫ በጨረቃ ላይ ሊስተናገድ ይችላል ብለው አሹፈዋል፡፡ኤችቲቢ ኤንድ ፊልቸር ቦነስ የተባለ ተቋም የዓለማችን የእግር ኳስ ስፖርት የወደፊት አቅጣጫዎች ብሎ በሰራው ምርምር ይፋ እንዳደረገው በሚቀጥሉት 50 ዓመታት ስፖርቱ በሳይንስና ቴክኖሎጂ ከፍተኛ ለውጦች ማሳየቱ የማይቀር ይመስላል፡፡ ብዙዎቹ ቴክኖሎጂዎች እስከ 2022 እ.ኤ.አ ተግባራዊ ሊሆኑ እንደሚችሉም ድምዳሜ ላይ ደርሷል፡፡

19

ዋልያዎቹ አልጄርያን በሙሉ ብቃት መግጠም አለባቸው

Tuesday 29th of July 2014 02:23:58 PM  |  Addis Admas Sport

           በ2015 እኤአ ሞሮኮ ወደ የምታስተናግደው 30ኛው አፍሪካ ዋንጫ ለማለፍ በምድብ ማጣርያ የሚሳተፈው የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ዝግጅቱን በሃዋሳ እያደረገ ነው። ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ከአልጄርያ ጋር በአዲስ አበባ ስታድዬም በሚያደርገው ጨዋታ የምድብ ማጣርያውን የሚጀምረው ብሄራዊ ቡድኑ በሙሉ ብቃት እና ዝግጅት ማድረጉ ወሳኝ ነው። ከዚሁ ጨዋታ በፊት ከግብፅ አቻው ጋር የወዳጅነት ግጥሚያ ማድረጉም አቋሙን ለመፈተሽ ከፍተኛ እገዛ ይኖረዋል። ዋልያዎቹ ወደ አፍሪካ ዋንጫ ለማለፍ በበጀት መልክ ቢያንስ እስከ 50 ሚሊዮን ብር የሚያስፈልጋቸው ቢሆንም የእግር ኳስ ፌደሬሽኑ በዚህ ጉዳይ እየተሰራባቸው ስላሉ የስፖንሰርሺፕ ድጋፎች እና የገቢ ምንጮች በይፋ የገለፀው ነገር የለም። በፌደሬሽኑ ፅህፈት ቤት አካባቢ እየተፈጠሩ ያሉ የአሰራር ዝርክርክነቶችም የብሄራዊ ቡድኑን ዝግጅት እና የማጣርያ ተሳትፎ አጓጉል እንዳየደርጉ ስጋት አለ፡፡ በሃዋሳ የሚዘጋጁት ዋልያዎች የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን የምድብ ማጣርያ የመጀመሪያ ጨዋታውን ከማድረጉ በፊት በዋና አሰልጣኝ ማርያኖ ባሬቶ ለ31 ተጨዋቾች ጥሪ ተደርጓል ፡፡

19

የሴቶች ወሳኝ ሚና በጀርመን ስኬት ተረጋግጧል

Tuesday 29th of July 2014 02:22:04 PM  |  Addis Admas Sport

           ከእያንዳንዱ ስኬታማ ወንድ በስተጀርባ ሴት ትኖራለች የሚለው አመለካከት ከዓለም ዋንጫው ጋር በተያያዘ ሲያነጋግር ሰንብቷል፡፡ የታዋቂ እግር ኳስ ተጨዋቾች ሚስቶች፤ እጮኛዎችና የፍቅር ጓደኞች የእንግሊዝ ሚዲያዎች ‹‹ዋግስ› የሚል ስም አውጥተውላቸዋል፡፡ ከዝነኛ ስፖርተኞች ጋር ግንኙነት ያላቸው ሴቶች እንደማለት ነው፡፡ በዓለም ዋንጫው ሰሞን ሴቶቹ ከየብሄራዊ ቡድኑ ተጨዋቾች ጋር በነበራቸው ግንኙነት ዙርያ አሰልጣኞች ያወጧቸው አንዳንድ የስነምግባር ደንቦች አወዛግበዋል፡፡ በተለያዩ ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃናት የዝናቸው መጠን፤ ቁንጅናቸው፤ ለእግር ኳስ ባላቸው ፍቅር፤ ስለውድድሩ በሚሰጧቸው አስተያየቶች እየተነፃፀሩ ደረጃ ሲሰጣቸውም ነበር፡፡ ባሎቻቸውን ፤ እጮኛዎቻቸው እና ፍቅረኛዎቻቸውን ተጨዋቾችን ለማበረታት በየስታድዬሙ ማልያዎችን በመልበስ እና ባንዲራዎችን በማውለብለብ ድጋፍ በመስጠት ታውቀዋል። እነዚህ በዓለም ዋንጫው የደመቁ ሴቶች ልዩ ልዩ ሙያዎች ያላቸው ናቸው፡፡ ብዙዎቹ ሞዴሎች ናቸው። ተዋናዮች፣ ሙዚቀኞች፣ ጋዜጠኞችና የቤት እመቤቶችም ከመካከላቸው ይገኙበታል፡፡

19

የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎች ይገባሉ፤ ወደፊትም ይደጋገማሉ

Saturday 19th of July 2014 01:07:17 PM  |  Addis Admas Sport

     በኢትዮጵያ ስፖርት የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ለመሸለም የበቁት ለአገሪቱ ከፍተኛ ዝና እና ክብር ያስገኙት አትሌቶች ናቸው፡፡ ባለፉት ዓመታት በአገር ውስጥ እና የውጭ አገር ዩኒቨርስቲዎች የክብር ዶክትሬት ተሸላሚዎች የነበሩት ፈር ቀዳጆቹ አትሌቶች ኃይሌ ገ/ስላሴ እና ደራርቱ ቱሉ ናቸው። ባለፈው ሰሞን ደግሞ  ሁለት የኢትዮጵያ ዩኒቨርስቲዎች ለአትሌት መሠረት ደፋርና ጥሩነሽ ዲባባ የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን ሸልመዋል፡፡ ለሁሉም የክብር ዶክትሬት ዲግሪው ይገባቸዋል፡፡ ዘንድሮ ባለመሸለሙ የሚያስቆጨውና በቅርቡ መሸለሙ የማይቀረው የኢትዮጵያ ታላቅ አትሌት ቀነኒሳ በቀለ ነው፡፡
በመላው ዓለም የሚገኙ ዩኒቨርሲቲዎች፣ ኮሌጆችና ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት በማህበረሰብ ተሟጋችነታቸው፤ በበጐ አድራጊነታቸው፤ በጀግንነት ተግባራቸው፤ በስፖርት፣ የሙዚቃ ለኪነጥበብ በሰሯቸው ፈር ቀዳጅ ታሪኮችና ስኬቶቻቸው ለተመረጡ ግለሰቦች የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን ይሸልማሉ፡፡ በክብር ዶክትሬት ዲግሪዎች ተሸላሚነት ከሚጠቀሱ የሙያ መስኮች ደግሞ ስፖርተኞች ከፍተኛውን ድርሻ ይወስዳሉ፡፡ የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎች የሚሰጡት ለከፍተኛ ስኬት እውቅና ለመስጠት እና ለማክበር ተብሎ ነው፡፡ ዩኒቨርሲዎቹ ለታላላቅ ስፖርተኞች የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን በመሸለም ለስኬታቸው ዕውቅና ይሰጣሉ፡፡ ተሸላሚዎቹ የክብር ዶክትሬት ዲግሪያቸውን ተቀብለው ንግግር ማድረጋቸውንም ይፈልጉታል፡፡ ከስኬታማ ስፖርተኞች ጋር ስማቸው እንዲነሳ በመፈለግም የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን ይሰጣሉ፡፡
የፈር ቀዳጆቹ ኃይሌ እና ደራርቱ የክብር ዲክትሬት ዲግሪዎች
ታላቁ ሯጭ ኃይሌ ገ/ስላሴ በዓለም አቀፉ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ከተሸለመው ልዩ “የኦሎምፒክ ኦርደር” ሽልማት ባሻገር አራት የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን ሁለት ከአገር ውስጥ እንዲሁም ሁለት ከውጭ አገር ዩኒቨርስቲዎች ተቀብሏል፡፡ የመጀመሪያውን የክብር ዶክትሬት ዲግሪ የተቀበለው በ2005 እ.ኤ.አ ላይ ከ‹‹ናሽናል ዩኒቨርሲቲ ኦፍ አየርላንድ›› ነበር፡፡ አትሌት ኃይሌ ይህን የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ለመሸለም የበቃው በስፖርቱ መስክ ካስመዘገባቸው ታላላቅ ስኬቶች ባሻገር በአገሩ የልማት እንቅስቃሴ ላይ ንቁ ተሳትፎ በማድረጉና በተለይ ለትምህርት ዘርፍ በተጫወተው ሚና እንደሆነ ተገልጿል፡፡ ኃይሌ ከ‹‹ናሽናል ዩኒቨርሲቲ ኦፍ አየርላንድ›› የክብር ዶክትሬት ዲግሪውን ሲቀበል ባቀረበው ንግግር ሽልማቱ ወደፊትም ብዙ ለመስራት እንደሚያነሳሳው የተናገረ ሲሆን በዩኒቨርሲቲው የተገነባውን የስፖርት መሠረተ ልማት መርቆ የከፈተ የክብር እንግዳ ነበር፡፡ የኃይሌ ሁለተኛው የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ሽልማት ደግሞ በ2008 እ.ኤ.አ ከ‹‹ሊድስ ሜትሮፖሊቲያን ዩኒቨርሲቲ›› የተበረከተለት ነው፡፡ የዩኒቨርሲቲው ኃላፊዎች ይህን የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ለኃይሌ የሸለሙት  16ኛው የአፍሪካ አትሌቲክስ ሻምፒዮና በአዲስ አበባ ለተከናወነበት ወቅት በአዲስ አበባ ስታድዬም በተደረገ ስነስርዓት ነው። የሊድስ ሜትሮፖሊቲያን ዩኒቨርሲቲ የስፖርት ዳይሬክተር በወቅቱ ስለ ኃይሌ መሸለም ንግግር ሲያረጉ “ኃይሌ አትሌት ብቻ ሳይሆን የአፍሪካ አምባሳደር” ነው ብለዋል፡፡ ኃይሌ ሌሎቹን ሁለት የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎች የተሸለማቸው  በ2010 እ.ኤ.አ ላይ ከአዲስ አበባና ከጅማ ዩኒቨርሲቲዎች ነው፡፡
ከኢትዮጵያ ሴት አትሌቶች 2 የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎች መቀበል የቻለችው ደራርቱ ቱሉ ናቸው፡፡ አንድ ከአገር ውስጥ እንዲሁም ሌላ ከውጭ አገር ዩኒቨርሲቲዎች የተቀበለቻቸው ናቸው፡፡  አትሌት ደራርቱ ቱሉ ከ4 ዓመት በፊት የመጀመሪያ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ የተሸለመችው በጅማ ዩኒቨርሲቲ ነበር። በ2012 እ.ኤ.አ ላይ ደግሞ ከደቡብ አፍሪካው “ዌስተርን ኬፕ ዩኒቨርሲቲ” ተሸልማለች፡፡ የዌስተርን ኬፕ ዩኒቨርሲቲ ለአትሌት ደራርቱ ቱሉ የክብር ዶክትሬቱን የሰጠው በአፍሪካ ሴቶች የኦሎምፒክ ተሳትፎ በወርቅ ሜዳልያ ስኬት ፈር ቀዳጅ ታሪክ ለመስራቷ እንደሆነ በወቅቱ ተገልጿል፡፡
መሲና ጥሩ የዘንድሮ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ተሸላሚዎች
ባለፉት ሁለት ሳምንታት በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ድንቅ ታሪክ በመስራት ከፍተኛ ዓለም አቀፍ ዝና ያገኙት ሁለት አትሌቶች የክብር ዶክትሬት ዲግሪያቸውን አግኝተዋል። አትሌት መሠረት ደፋርና አትሌት ጥሩነሽ ዲባባ ናቸው። የመጀመሪያዋ ተሸላሚ አትሌት መሠረት ደፋር የክብር ዶክትሬት ዲግሪ የተቀበለችው ከጐንደር ዩኒቨርሲቲ ነው። መሰረት ለዚህ ሽልማት የበቃችው በአትሌቲክስ ስፖርት የላቀ ውጤት በማስመዝገቧ ነው ተብሏል፡፡ ለመሠረት ደፋር ይሄው የክብር ሽልማት የመጀመሪያ ልጇን በወለደችበት ወር ውስጥ ነው፡፡ የ30 ዓመቷ አትሌት መሠረት ደፋር በዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ውድድሮች 11 ወርቅ፣ 7 የብር እና 4 የነሐስ ሜዳልያዎች ሰብስባለች፡፡ ከሳምንት በፊት ደግሞ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ  ለ28 ዓመቷ አትሌት ጥሩነሽ ዲባባ ሸልሟታል፡፡ በ63ኛው የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የምረቃ ስነስርዓት ላይ አትሌት ጥሩነሽ ዲባባ ለክብር ዶክትሬት  የበቃችው በአትሌቲክስ ስፖርት በአገርና በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ውጤት በማስመዝገቧ መሆኑ ተገልጿል፡፡ በኢትዮጵያ የኦሎምፒክ ተሳትፎ ታሪክ ከፍተኛው ስኬት ያስመዘገበችው ሴት አትሌት ጥሩነሽ ዲባባ  ናት፡፡ በሩጫ ዘመኗ በዓለም አቀፍ አትሌቲክስ ውድድሮች 15 የወርቅ፣ 5 የብርና 2 ነሐስ ሜዳልያዎች የሰበሰበች ሲሆን የ5ሺ ሜትር የዓለም ሪኮርድ ከያዘች 8 ዓመት ሆኗታል፡፡
እነማን መሸለም ይገባቸዋል
አትሌት ቀነኒሳ በቀለ እና ከላይ የተጠቀሱት የኢትዮጵያ ምርጥ አትሌቶች ከክብር ዶክትሬት ዲግሪ ሽልማት ባሻገር የአገሪቱን የክብር ኒሻን መሸለማቸው ትልቁ ክብር ነው፡፡ አትሌት ቀነኒሣ በቀለ በኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ስፖርት ታሪክ ከፍተኛውን ውጤት ያስመዘገበ አትሌት መሆኑ ደግሞ ለክብር ዶክትሬት ዲግሪ ተሸላሚነት ዋናው ዕጩ ያደርገዋል፡፡
የ32 ዓመቱ አትሌት ቀነኒሣ በቀለ በረዥም ርቀት የአትሌቲክስ ውድድሮች በ10ሺና በ5ሺ ሜትር የዓለም ሪኮርዶችን ከያዘ ከ12 ዓመታት በላይ ተቆጥረዋል፡፡ በኦሎምፒክ 3 ወርቅ 1 የብር፤ በዓለም ሻምፒዮና 5 ወርቅና 1 ነሐስ፤ በዓለም አገር አቋራጭ ሻምፒዮን 11 ወርቅ 1 የብር ሜዳልያዎች በመሰብሰብ በኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛውን የውጤት ክብረወሰን ያስመዘገበ ነው፡፡ በ2004 እና በ2005 እ.ኤ.አ በዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽኖች ማህበር የዓለም ኮከብ አትሌት ሆኖ አሸንፏል፡፡
በ1986 እ.ኤ.አ በሞስኮ ኦሎምፒክ ሁለት ድርብ የወርቅ ሜዳልያ ድሎችን ያስመዘገበው እና የኢትዮጵያን አትሌቲክስ ከፍተኛ ውጤት እያስመዘገበ እንዲቀጥል  በተምሳሌትነት የሚጠቀሰው አንጋፋው አትሌት ምሩፅ ይፍጠር ሌላው የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ክብር የሚገባው ነው፡፡ ለረዥም ዘመናት የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ብሔራዊ ቡድን ለዋና አሰልጣኝነት የመሩት ዶ/ር ወልደመስቀል ኮስትሬም ያስፈልጋቸዋል፡፡ በኢትዮጵያ የኦሎምፒክ ተሳትፎ ታሪክ ፈርቀዳጅ ኦሎምፒያን የሚባለው እና በብስክሌት ስፖርት ግንባር ቀደም ታሪክ ያለው ገረመው ደንቦባም የሚጠቆም ነው፡፡ አንጋፋው አትሌት ምሩጽ ይፍጠር፤ ዋና አሰልጣኝ ዶ/ር ወልደመስቀል ኮስትሬ እና ገረመው ደንቦባ ለክብር የዶክትሬት ዲግሪ ተሸላሚነት ዋና እጩ ሆነው የሚጠቆሙት በህይወት ያሉ የኢትዮጵያ የስፖርት ጀግኖች በመሆናቸው ነው፡፡  ኢትዮጵያ ከ31 ዓመት በኋላ ከአፍሪካ ዋንጫ ተሳትፎ እንድትበቃ ያስቻሉት፤ በቻን ውድድር ለመጀመሪያ ጊዜ እንድትሳተፍ ያደረጉት እና በዓለም ዋንጫ ማጣሪያ ከፍተኛውን ውጤት እንድታስመዘግብ የሰሩት የብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝ ሰውነት ቢሻውም ለዚሁ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ክብር ቢበቁ የሚመሰገን ነው፡፡
የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ተሸላሚዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ
በመላው ዓለም የሚገኙ ትልልቅ ዩኒቨርሲቲዎች ለዓለማችን ታላላቅ ስፖርተኞች የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን በተለያዩ ጊዜያት ሸልመዋል፡፡ የዓለማችን የምንጊዜም ታላቅ የእግር ኳስ ተጨዋች የሆነው ኤድሰን አራንተስ ዶናሺሜንቶ ፔሌ ከ2 ዓመት በፊት በአውሮፓ የመጀመሪያውን የክብር ዶክትሬት ዲግሪ የተቀበለው ከዓለም 20 ምርጥ ዩኒቨርሲቲዎች አንዱ ከሆነው ኤደንብራ ዩኒቨርሲቲ ነው፡፡ ፔሌ ከአውሮፓ ውጭ በርካታ የክብር ዶክትሬት ዲግሪዎችን ከተለያዩ የዓለም ክፍሎችም ተቀብሏል፡፡  የኤድንብራ ዩኒቨርሲቲ ለፔሌ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ የሸለመው በእግር ኳስ ስፖርት ካስመዘገበው ዘመን የማይሽረው ስኬት ባሻገር በሰብዓዊ መብት ተሟጋችነት እና በአካባቢ ጥበቃ እንቅስቃሴዎች የላቀ አስተዋጽኦ አበርክቷል በሚል ነው፡፡ታላቁ የማንችስተር ዩናይትድ አሰልጣኝ ሰር አሌክስ ፈርጉሰን በስራ ዘመናቸው 9 የክብር ዲግሪዎችን ከመላው የብሪታኒያ ዩኒቨርስቲዎች ተቀብለዋል፡፡ ፈርጊ ያገኙት የክብር ዲግሪዎች ብዛት በኤፍ ኤካፕ እና የሻምፒንስ ሊግ ውድድሮች ከሰበሰቧቸው ዋንጫዎች ብዛት ይበልጣል፡፡ ሰር አሌክስ ፈርጉሰን በማንችስተር ዩናይትድ በቆዩባቸው የስራ ዘመናት 12 የፕሪሚዬር ሊግ፤ ሁለት የአውሮፓ ሻምፒዮንስ ሊግ፤ 5 የኤፍ ኤካፕ እና 10 የሊግ ካፕ ድሎችን አስመዝግበዋል፡፡ ከፈርጊ የክብር ዲግሪዎች መካከል በ2011 እኤአ ላይ በዩኒቨርስቲ ኦፍ ማንችስተር የተሰጣቸው በማንችስተር ዩናይትድ 25 አመታት ግልጋሎት እውቅና የተሰጠበት ሲሆን በወቅቱ ስለተሰጣቸው ክብር ባሰሙት ንግግር ‹‹ መደነቅ እና መመስገን ሁሌም ያስደስታል፡፡ በታታሪነት እና ጠንክሮ በመስራት ለሚገኝ ስኬት እውቅና ማግኘት ክብር ነው፡፡›› ብለው ነበር፡፡ የፈርጉሰን ሌላኛው የክብር ዲግሪ በ2012 እኤአ  በዩኒቨርስቲ ኦፍ ኡሊስተር የተሰጣቸው ሲሆን ዶክተር ኦፍ ሳይንስ በሚል የተሰጣቸው የክብር ዶክትሬት በእግር ኳስ ስፖርት ለፈፀሙት ግልጋሎት የተበረከተ ነበር፡፡
ታዋቂው ቦክሰኛ ማይክ ታይሰንም በስፖርቱ ካገኘው ስኬት ባሻገር በመጥፎ በሀገር ውስጥ በወንጀሎቹ ቢወቀስም በ1986 እ.ኤ.አ ላይ በኦሃዮ የሚገኘው ሴንትራል ስቴት ዩኒቨርሲቲ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ተሸልሟል፡፡

19

በ20ኛው የዓለም ዋንጫ የጀርመን የበላይነት ታይቶበታል

Saturday 19th of July 2014 01:02:46 PM  |  Addis Admas Sport

20ኛው ዓለም ዋንጫ የምንግዜም ምርጥ እንደነበር የተለያዩ ዘገባዎች፤ የስፖርት መሪዎች እና ባለሙያዎች ገልፀዋል፡፡ ጀርመን ለ4ኛ ጊዜ የዓለም ሻምፒዮን በመሆን አስደናቂ ስኬት ያስመዘገበችበት ነው፡፡ የዓለም አቀፉ እግር ኳስ ፌደሬሽኖች ማህበር ‹ፊፋ› ፕሬዝዳንት  ሴፕ ብላተር ዓለም ዋንጫው ከ10 ነጥብ 9.25 እንደተሰጠው ተናግረዋል። የነጥቡን ስሌት የሰራው የፊፋ ቴክኒካል ኮሚቴ ሲሆን ከ4 ዓመት በፊት ደቡብ አፍሪካ አስተናግዳ የነበረችው 19ኛው ዓለም ዋንጫ ያስመዘገበው 9 ነጥብ ነበር፡፡
በ20ኛው ዓለም ዋንጫ አዘጋጅነት ብራዚል በሜዳ ላይ ውጤት ባይቀናትም በመሰናዶዋ ግን ትርፋማ መሆኗን እየገለፀች ነው፡፡ የብራዚል መንግስት ይፋ ባደረገው መረጃ  መሰረት በዓለም ዋንጫው ሰሞን  እስከ 600ሺ የተጠበቀው የቱሪስት ብዛት 1 ሚሊዮን ማለፉንና ከ202 የተለያዩ አገራት መምጣታቸው ታውቋል፡፡ ከዓለም ዋንጫው ጋር ተያይዞ  ከ3 ሚሊዮን በላይ ብራዚላውያን በመላው የአገሪቱን ክፍሎች እንደተዘዋወሩ ተገልፆ፤ በተለያዩ የብራዚል ከተሞች በርካታ ህዝብ በሚመለከትባቸው አደባባዩች ዓለም ዋንጫው 5 ሚሊዮን ተከታታዮች እንደነበሩት ተነግሯል፡፡
64 ጨዋታዎችን በብራዚል 12 ስታድዬሞች ተገኝተው የታደሙት ብዛታቸው 3 ሚሊዮን 429 ሺ 873 ሲሆን በየጨዋታው በአማካይ 53ሺ 592 ተመልካች ስታድዬም ይገኝ ነበር፡፡
ለዚህ የስታድዬም ማራኪ ድባብ ብራዚላውያን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ነበራቸው፡፡ ዓለም ዋንጫ በስታድዬም ገብቶ ለመከታተል ብራዚላውያን 1.5 ሚሊዮን ትኬቶችን በመግዛት አንደኛ ነበሩ፡፡ በ1994 እኤአ ላይ አሜሪካ ባዘጋጀችው 15ኛው ዓለም ዋንጫ በ24 ቡድኖች መካከል ቢደረግም የተመዘገበው 69ሺ የስታድዬም ተመልካች ክብረወሰኑ ነው፡፡ 20ኛው ዓለም ዋንጫ በስታድዬም ተመልካች ብዛት በውድድሩ ታሪክ በሁለተኛ ደረጃ የሚጠቀስ ሆኗል፡፡
በዓለም ዋንጫው ከመጀመርያው የምድብ ማጣርያ ጨዋታ እስከ ዋንጫው በተደረጉ 64 ግጥሚያዎች 171 ጎሎች መመዝገባቸው በውድድሩ ታሪክ ከፍተኛው ሆኖ በክብረወሰን ተመዝግቧል፡፡171 ጎሎቹ የገቡት በ121 የተለያዩ ተጨዋቾች ነው፡፡ በአንድ ጨዋታ በአማካይ 2.67 ጎሎች ተመዝግበዋል፡፡
በ6 ጎሎቹ የዓለም ዋንጫ ኮከብ ግብ አግቢ በመሆን የጨረሰው የኮሎምቢያው ጀምስ ሮድሪጌዝ ሲሆን የወርቅ ጫማ ተሸልሟል፡፡ ቶማስ ሙለር በ5 ጎሎች የብራዚሉ ኔይማር በ4 ጎል የብር እና የነሐስ ጫማቸውን ተቀብለዋል፡፡ የወርቅ ጓንት የተሸለመው የጀርመኑ ግብ ጠባቂ ማኑዌል ኑዌር ሲሆን የኮስታሪካው ኬዬሎር ናቫስ እና የአርጀንቲናው ሰርጂዮ ሮሜሮ ሁለተኛ እና ሶስተኛ ደረጃ አግኝተዋል፡፡ በኮከብ ተጨዋችነት ደግሞ የአርጀንቲናው ሊዮኔል ሜሲ ሲመረጥ ቶማስ ሙለር ከጀርመን እንዲሁም አርያን ሮበን ከሆላንድ የብር እና የነሐስ ኳሶችን ተሸልመዋል፡፡  የዓለም ዋንጫው ምርጥ ወጣት ተጨዋች የተባለው ደግሞ የፈረንሳዩ ፖል ፖግባ ሲሆን  ኮሎምቢያ የስፖርታዊ ጨዋነት ሽልማትን አሸንፋለች፡፡
ጀርመን የዓለም እግር ኳስ ተምሳሌት ሆናለች
 የጀርመን ብሄራዊ ቡድን ምእራብ እና ምስራቅ ጀርመን ከተዋሃዱ የመጀመርያውን ዓለም ዋንጫ ድል ማስመዝገቡ ነው፡፡ በአጠቃላይ ለአራት ጊዜያት የዓለም ሻምፒዮን በመሆን ከጣሊያን ብሄራዊ ቡድን ጋር በከፍተኛ የዋንጫ ስብስብ የሁለተኛ ደረጃን ተጋርቷል፡፡ በሌላ በኩል የአውሮፓ ቡድን በደቡብ አሜሪካ የተዘጋጀን ዓለም ዋንጫን ሲያሸንፍ በታሪክ የመጀመርያው ሆኖ ሲመዘገብ የአውሮፓ አህጉር በዓለም ዋንጫ ያስመዘገበውን የሻምፒዮናነት ክብር ወደ 11 አሳድጎታል። የደቡብ አሜሪካ ቡድን የሻምፒዮናነት ክብር በ9 ድሎች ተወስኖ ቀርቷል፡፡
ለጀርመን 4ኛው የዓለም ዋንጫ ድል ከ24 ዓመት በኋላ የተመዘገበ ስኬት ነው፡፡ የአገሪቱ የእግር ኳስ ፌደሬሽን በዚህ ታሪካዊ ድል ከፊፋ 35 ሚሊዮን ዶላር ሽልማት ተበርክቶለታል።  የጀርመን ብሄራዊ ቡድን 23 ተጨዋቾች ቃል በተገባላቸው መሰረት በነፍስ ወከፍ 408ሺ ዶላር ይከፍላቸዋል። የጀርመን እግር ኳሷን እዚህ ደረጃ ለመድረስ ከ2000 እ.ኤ.አ በታዳጊ ፕሮጀክት ተስርቶበታል፡፡ በዚህ የለውጥ እንቅስቃሴ የጀርመን እግር ኳስ ፌደሬሽን እና በአገሪቱ ከፍተኛ የስፖርት ባለሙያዎች እና አሰልጣኞች ንቁ ተሳትፎ ነበራቸው፡፡ ከ20 ሺ በላይ የስፖርት መምህሮችና ባለሙያዎች በማሳተፍ የተሰራበት ተእድገት ስትራቴጂ የዓለም ሞዴል መሆን እንደሚገባው የተለያዩ ባለሙያዎች መክረዋል፡፡የጀርመን ክለቦች በታዳጊዎች ላይ የተመሰረተ መዋቅር መያዛቸውም የሊጉ ፉክክር ተመጣጣኝ እና እድገት የሚያሳይ አድርጎታል፡፡ በአውሮፓ ከሚካሄዱ አምስት ታላላቅ ሊጎች የጀርመን ቦንደስ ሊጋ ባለፉት አምስት አመታት በከፍተኛ እድገት ላይ ነው፡፡ የጀርመን ቦንደስ ሊጋ በስታድዬም ተመልካቾች ብዛት፣ በክለቦች ተመጣጣኝ የፉክክር ደረጃ፣ አስተማማኝ ገቢና ጤናማ የፋይናንስ እንቅስቃሴ እንደተምሳሌት የሚታይ ሆኗል፡፡ ከዓለም ዋንጫው በኋላ ይፋ በሆነው ወርሃዊው የፊፋ እግር ኳስ ደረጃ ጀርመን በ1724 ነጥብ አንደኛ ደረጃ ወስዳለች፡፡ ይህ የሚያመለክተው ጀርመን ለሚቀጥሉት አራት አመታት በዚሁ ደረጃ መሪነት ልትቆይ እንደምትችል ነው፡፡ አርጀንቲና በ1606 ነጥብ፤ ሆላንድ በ196 ነጥብ፤እንዲሁም ኮሎምቢያ በ1492 ነጥብ እስከ 4ኛ ያለውን ደረጃ አግኝተዋል፡፡ በአዘጋጀችው ዓለም ዋንጫ 4ኛ የሆነችው ብራዚል በ4 ደረጃዎች በማሽቆልቆል 7ኛ ስትሆን ያለፈው ዓለም ዋንጫአሸናፊ ስፔን በ8 በ7 ደረጃዎች በመውረድ 8ኛ ሆናለች፡፡
 ከ20ኛው ዓለም ዋንጫ ድል በኋላ የጀርመን ማልያ 4 ኮከቦች የሚታተሙበት ይሆናል፡፡ ከ4 ዓመታት በኋላ ዓለም ዋንጫው ለመጀመርያ ጊዜ በምስራቃዊ የአውሮፓ ክፍል ሲካሄድ ጀርመን ካሸነፈች እንደ ብራዚል ባለ አምስት ኮከብ ማልያ ትለብሳለች ተብሎም ተገምቷል፡፡
ተሳታፊዎችን ከ32 ወደ 40 የማሳደግ ሃሳብ ፈጥሯል
20ኛው ዓለም ዋንጫ በተጋባደደ ማግስት የአውሮፓ እግር  ኳስ ማህበር ፕሬዝዳንት የሆኑት ሚሸል ፕላቲኒ ከ4 ዓመት በኋላ ራሽያ በምታስተናግደው 21ኛው ዓለም ዋንጫ የተሳታፊዎችን ቁጥር ከ32 ወደ 40 ማሳደግ እንደሚያስፈልግ መክረዋል፡፡  ተሳታፊዎችን የመጨመሩ አስፈላጊነቱ አንዳንድ አህጉራት በቂ ውክልና ባለማግኘታቸው ነው፡፡ የአፍሪካ እና የኤስያ አህጉራት በጋራ እስከ 100 ፌደሬሽኖችን ቢወክሉም በ9 አገራት የዓለም ዋንጫ ተሳትፎ መያዛቸው ተመጣጣኝ እንዳልሆነ ሚሸል ፕላቲኒ እንደማስረጃ ጠቅሰዋል፡፡ የአውሮፓ አህጉር ከ53 አባልዕ ፌደሬሽኖች የዓለም ዋንጫው ተሳትፎ በ13 ቡድኖች እንደሆነ ይታወቃል፡፡ የፊፋ ፕሬዝዳንት ሴፕ ብላተር የአውሮፓ ቡድኖች በዓለም ዋንጫው ባሳዩት ደካማ ብቃት  ከ13 ቡድን ውክልናቸው ተቀንሶ ለተወሰኑ የአፍሪካ እና የኤስያ ቡድኖች ተጨማሪ እድል እንዲፈጠር ይደረግ የሚል ሃሳብ አስቀድመው አቅርበዋል፡፡ የፊፋ ዋና ፀሃፊ የሆኑት  ዤሮሜ ቫልካ በበኩላቸው የፕላቲኒ ምክር ሊሆን የማይችል ብለው ያጣጣሉት ሲሆን የ21ኛው ዓለም ዋንጫ አዘጋጅ አገር ተወካይ የሆኑት የራሽያ ስፖርት ሚኒስትር ቪታሊ ሙቱኮ ደግሞ በዓለም ዋንጫ ተሳትፎ ላይ  8 ቡድኖችን ጭማሪ ማድረግ አጠያያቂ ነው ብለዋል፡፡ እኝህ የራሽያው ስፖርት ሚኒስትር የተሳታፊ ቡድኖች ብዛት ከ32 ወደ 40 ለማሳደግ መወሰን  በዝግጅታችን ላይ አሉታዊ ተፅእኖ እንደሚፈጥር ይታሰብበት ሲሉ ስጋታቸውን ገልፀዋል፡፡
ሚሸል  ፕላቲኒ ተሳታፊዎች ከ32 ወደ 40 ማደግ እንዳለባቸው  የአውሮፓ እግር ኳስ ማህበር ስለሚያምን ለተግባራዊነቱ  ግፊት ማድረጋችን ይቀጥላል ብሏል፡፡ ሃሳቡ ተቀባይነት አግኝቶ በ21ኛው ዓለም ዋንጫ 40 ቡድኖች ከገቡ እያንዳንዱ ምድብ አምስት አገር ሊደለደልበት ይችላል፡፡ ሚሸል ፕላቲኒ ሃሳባቸውን ለእንግሊዙ ታይምስ ጋዜጣ ሲያብራሩ ለ8 ቡድኖች በሚጨመረው አዲስ የተሳትፎ ኮታ ላይ ከአፍሪካ 2፤ ከኤሽያ 2፤ ከሰሜንና መካከለኛው አሜሪካ ሁለት ፤ ከኦሺኒያ 1 እንዲሁም ከአውሮፓ አህጉር 1 ቡድን ተጨማሪ ውክልና ሊያገኙ ይችላሉ፡፡
ባየር ሙኒክና አውሮፓ በገቢ ከፍተኛ ድርሻ አግኝተዋል
በ20ኛው ዓለም ዋንጫ በስፖርት ውድድር ትልቁ ሽልማት ቀርቧል፡፡ በፊፋ የቀረበው 576 ሚሊዮን ዶላር በውድደሩ ታሪክ ሪኮርድ  ሆኖ የተመዘገበ ነው፡፡ ከምድብ ማጣርያ እስከ ዋንጫ በሚገኝ ውጤት መሰረት የገንዘብ ሽልማቱ የሚከፋፈል ሲሆን ለተሳታፊ 32 ቡድኖች ፌደሬሽኖች በቀጥታ የሚሰጥ ነው። ለዋንጫ  አሸናፊው 36.5 ሚሊዮን ዶላር፤ ለሁለተኛ ደረጃ  26.5 ሚሊዮን ዶላር፤ ለሶስተኛ ደረጃ  23.5 ሚሊዮን ዶላር እንዲሁም ለአራተኛ ደረጃ 21.5 ሚሊዮን ዶላር ተበርክቷል፡፡ ሩብ ፍፃሜ የደረሱ 4 ቡድኖች እያንዳንዳቸው 15.5 ሚሊዮን ዶላር፤ ጥሎ ማለፍ ለደረሱ 8 ቡድኖች እያንዳንዳቸው 10.5 ሚሊዮን ዶላርእንዲሁም በምድብ ማጣርያ ለተሳተፉ 16 ቡድኖች እያንዳንዳቸው 19.5 ሚሊዮን ዶላር ያገኛሉ፡፡ በሌሎች የፊፋ ክፍያዎች ተጨዋቾቻቸውን ለብሄራዊ ቡድን ላስመረጡ ክለቦች 70 ሚሊዮን ዶላር፤ ለአዘጋጇ ብራዚል የተሳካ መሰናዶ  20 ሚሊዮን ዶላር እና ለተጨዋቾች የጉዳት ካሳ 100 ሚሊዮን ዶላር የሚሰጥ ይሆናል፡፡ፊፋ በዓለም ዋንጫ በየአገሩ ብሄራዊ ቡድን ለሚሰለፍ ለአንድ ተጨዋች በአንድ ቀን 2800 ዶላር ለክለቡ ከፍሏል፡፡ 14 ተጨዋቾች እስከ ዋንጫ ጨዋታ የደረሱለት የጀርመኑ ባየር ሙኒክ ክለብ ከፍተኛው ክፍያ እንደሚወስድ ተረጋግጧል፡፡ ተጨዋቾቻቸውን ለብሄራዊ ቡድን ላስመረጡ ክለቦች በፊፋ ከተዘጋጀው 70 ሚሊዮን ዶላር ክፍያ የአውሮፓ ታላላቅ ክለቦች 56% ድርሻ አላቸው፡፡ በዓለም ዋንጫ 290 ክለቦች በተጨዋቾቻው ሲሳተፉ 190ዎቹ የአውሮፓ ክለቦች ሲሆኑ ከዓለም ዋንጫው 736 ተጨዋቾች 563 በአውሮፓ ክለቦች የሚጫወቱ ናቸው፡፡

19

አውሮፓ 10 ደቡብ አሜሪካ 9

Saturday 12th of July 2014 12:55:27 PM  |  Addis Admas Sport

20ኛው የዓለም ዋንጫ ዛሬ እና ነገ በሚደረጉት ሁለት የደረጃ እና የዋንጫ ጨዋታዎች ያበቃል፡፡ ዛሬ በደረጃ ጨዋታ አዘጋጇ አገር ብራዚል ከሆላንድ የሚጫወቱ ሲሆን በነገው እለት ደግሞ በዋንጫ ጨዋታ አውሮፓን የምትወክለው ጀርመንና ከደቡብ አሜሪካ የተወከለችው አርጀንቲና ይገናኛሉ፡፡ ጀርመንና አርጀንቲና በዓለም ዋንጫ ፍፃሜ ጨዋታ ለሶስተኛ ግዜ መገናኘታቸው ነው፡፡
በዓለም ዋንጫ የፍፃሜ ጨዋታ ለስምንተኛ ጊዜ የሚሰለፈው የጀርመን ብሄራዊ ቡድን  ለ4ኛ ጊዜ የውድድሩ ሻምፒዮን በመሆን በዓለም ዋንጫ ድል ብዛት ሁለተኛ ደረጃ ከያዘችው ጣሊያን ጋር ክብረወሰኑን ለመጋራት ያነጣጥራል፡፡ አርጀንቲና ደግሞ ሶስተኛ የሻምፒዮናነት ክብሯን በማሳካት የጀርመንን የውጤት ክብረወሰን ለመስተካከል ታቅዳለች፡፡ በሌላ በኩል የሁለቱ ቡድኖች ውጤታማነት በአውሮፓ እና በደቡብ አሜሪካ አህጉራት መካከል ያለውን የዋንጫ ፉክክር የሚወስን ነው፡፡
ከ20ኛው ዓለም ዋንጫ በፊት በሻምፒዮናነት ክብር አውሮፓ 10ለ9 ደቡብ አሜሪካን ይመራል፡፡


ጀርመን
ብሄራዊ 11 ወይም ‹ዘ ማንሻፍትስ› በሚል መጠርያ የሚታወቀው የጀርመን ብሄራዊ ቡድን ሌሎች ተጨማሪ ቅፅል ስሞች በሰንደቅ አለማ እና ማልያ ቀለማት እና ምልክቶች ንስሮች እና ጥቁርና ነጭ ተብሎም ይታወቃል፡፡
ለብሄራዊ ቡድኑ ብዙ የተሰለፈ - ሉተር ማትያስ 150 ጨዋታዎች
ለብሄራዊ ቡድኑ ብዙ ያገባ -ሚሮስላቭ ክሎሰ 71 ጎሎች
የፊፋ ደረጃ -2
የመጀመሪያ ኢንተርናሽናል ጨዋታ - ከ106 ዓመት በፊት
የዓለም ዋንጫ ተሳትፎ እና ውጤት 18 ጊዜ - 3 ጊዜ ሻምፒዮን (1954፤ 1974ና 1990 እኤአ)
ከ20ኛው ዓለም ዋንጫ  የፍፃሜ ጨዋታ በፊት በዓለም ዋንጫ 105 ጨዋታዎች- 65 ድል- 20 አቻ- 20 ሽንፈት - 223 አገባ 121 ገባበት
የአውሮፓ ዋንጫ ተሳትፎ እና ውጤት 11 ጊዜ -3 ጊዜ ሻምፒዮን (1972፤ 1980ና 1996 እኤአ)
ጀርመን እግር ኳሷን እዚህ ለማድረስ ከ2000 እ.ኤ.አ ጀምሮ አገር አቀፍ የዕድገት ፕሮግራም በመንደፍ ስትሰራ ቆይታለች፡፡ ከዚህ የለውጥ እንቅስቃሴ በፊት የጀርመን ብሄራዊ ቡድን በዓለም እና በአውሮፓ ዋንጫ ተሳትፎዎቹ ከምድብ ማጣሪያ ማለፍ ሲያዳግተው ነበር፡፡ በጀርመን እግር ኳስ ፌደሬሽን እና በአገሪቱ ከፍተኛ የስፖርት ባለሙያዎች እና አሰልጣኞች ተግባራዊ የሆነው ፕሮግራም ከ20 ሺ በላይ የስፖርት መምህሮችና ባለሙያዎች በማሳተፍ በጀርመን 366 ክልሎች ታዳጊ ተጨዋቾች በመመልመልና በማሰልጠን ተሰርቶበታል፡፡  ከአሰልጣኞች መካከል አሁን የአሜሪካ ብሄራዊ ቡድንን የሚያሰለጥነው እና ቀድሞ የጀርመን ዋና አሰልጣኝ የነበረው ጀርገን ክሊንስማንና የአሁኑ ዋና አሰልጣኝ ጆኦኪም ሎው ዋና በዚህ ፕሮግራም ተዋናዮች ነበሩ፡፡


አርጀንቲና
‹ላ አልባሴላስቴ› በሚል ቅፅል ስሙ የሚጠራው የአርጀንቲና ብሄራዊ ቡድን በሰንደቅ አለማ ቀለም እና በማልያዎቹ ቀለማት ነጭና ውሃ ሰማያዊ  ይባላል፡፡
ለብሄራዊ ቡድኑ ብዙ የተሰለፈ - ሃቪዬር ዛኔቲ 145 ጨዋታዎች
ለብሄራዊ ቡድኑ ብዙ ያገባ -ጋብሬል ባቲስቱታ 56 ጎሎች
የፊፋ ደረጃ -5
የመጀመሪያ ኢንተርናሽናል ጨዋታ - ከ113 ዓመት በፊት
የዓለም ዋንጫ ተሳትፎ እና ውጤት 15 ጊዜ - 2 ጊዜ ሻምፒዮን (1978ና 1986 እኤአ)
ከ20ኛው ዓለም ዋንጫ  የፍፃሜ ጨዋታ በፊት በዓለም ዋንጫ 75 ጨዋታዎች -41 ድል -13 አቻ -20 ሽንፈት - 131 አገባ 83 ገባበት
የኮፓ አሜሪካ ተሳትፎ እና ውጤት 39 ጊዜ -14 ጊዜ ሻምፒዮን
ካለፉት 3 ዓመታት ወዲህ  በዓለም የእግር ኳስ ገበያ ከፍተኛ ብዛት ያላቸውን ፕሮፌሽናል ተጨዋቾች በማቅረብ አርጀንቲና አንደኛ ደረጃ ተሰጥቷታል፡፡ በመላው አለም በሚካሄዱ የሊግ ውድድሮች ላይ ተሳታፊ በሆኑ ክለቦች ከ1700  በላይ አርጀንቲናውያን ፕሮፌሽናል ተጨዋቾች ይገኛሉ፡፡ ብራዚላውያን ፕሮፌሽናል ተጨዋቾች ብዛታቸው 1400 ነው፡፡

19

3 የጀርመንና 2 የአርጀንቲና የዓለም ዋንጫ ድሎች

Saturday 12th of July 2014 12:49:36 PM  |  Addis Admas Sport

    ጀርመንና አርጀንቲና በዓለም ዋንጫ 5 የሻምፕዮናነት ክብሮች  አግኝተዋል፡፡ ነገ በዓለም ዋንጫ የፍፃሜ ጨዋታ የሚገናኙት በታሪክ ለሶስተኛ ጊዜ ይሆናል፡፡  በሁለቱ የዓለም ዋንጫ ጨዋታዎች በ1986 እኤአ ላይ አርንጀቲና ስታሽንፍ በ1990 እኤአ ደግሞ ጀርመን አሸንፋለች፡፡ ከ20ኛው የዓለም ዋንጫ የፍፃሜ ፍልሚያ በፊት የአውሮፓዋ ጀርመን ለ3 ጊዜያት (በ1954፤ በ1974 እና በ1990 እኤአ) እንዲሁም አርጀንቲና ለ2 ጊዜያት (በ1978 እና በ1986 እኤአ) የዓለም ሻምፒዮን ሆነዋል፡፡ የእነዚህ የዓለም ዋንጫ ድሎች ታሪክ ከዚህ በታች የቀረበው ነው፡፡
በፊፋ የወርቅ ኢዮቤልዩ የደመቀው የጀርመን የመጀመርያ ድል
በ1954 እ.ኤ.አ 5ኛው ዓለም ዋንጫ  በአውሮፓዊቷ አገር ስዊዘርላንድ የተካሄደ ነበር፡፡   ሁለተኛው ዓለም ጦርነት ትኩሳት ከረገበ ከ8 ዓመታት በኋላ ነው፡፡ ይህ ዓለም ዋንጫ ከዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማህበር ፊፋ 50ኛ ዓመት የወርቅ ኢዮቤልዩ ክብረ በዓል ጋር መያያዙ ልዩ ያደርገዋል፡፡ የዓለም ዋንጫ የቴሌቨዥን ስርጭት በጥቁርና ነጭ ለመጀመርያ ጊዜ የተከናወነበትም ነበር፡፡ በሌላ በኩል  በአጠቃላይ 140 ጐሎች ከመረብ ማረፋቸውና ባንድ ጨዋታ በአማካይ 5.38 ጐሎች መመዝገቡ እስካሁን በሪከርድነት ቆይቷል፡፡ በ5ኛው የዓለም ዋንጫ ፍፃሜ ጨዋታ ላይ የተገናኙት ምዕራብ ጀርመንና ሃንጋሪ ነበሩ፡፡ የጀርመን ብሄራዊ ቡድን በካፒታሊዝም ስርዓት ይተዳደር በነበረው የአገሪቱ ክፍል ተወካይነት ምእራብ ጀርመን ተብሎ የተሳተፈ ነበር፡፡   በ1950ዎቹ ምርጥ ከሚባሉ  ቡድኖች አንዱ የነበረውና እነ ፈረንስ ፑሽካሽ፣ ቦዝስክ ኮሲስኮና ሀይ ድግኡቲ የሚገኙበት የሃንጋሪ ብሄራዊ ቡድን ደግሞ የውድድሩ አስደናቂ አቋም ያሳየ ነበር፡፡ የፍፃሜው ፍልሚያ በስዊዘርላንዷ በርን ከተማ በሚገኘው የዋንክድሮፍ ስታድዮም ሲካሄድ ከ60ሺ በላይ ተመልካች ነበረው፡፡ የሃንጋሪ  ቡድን 2ለ0 ሲመራ ቢቆይም ከኋላ ተነስቶ 3 ጐሎችን በማስቆጠር 3ለ2 በሆነ ውጤት የምዕራብ ጀርመን  ብሄራዊ ቡድን አሸነፈ፡፡ ስለሆነም የመጀመሪያው የሻምፒዮንነት ክብር በማግኘት  የጁሌዬስ ሪሜት ዋንጫን ተቀዳጅቷል፡፡ የምእራብ ጀርመን ደጋፊዎች ብሄራዊ ቡድናቸው የጁሌዬስ ሪሜት ዋንጫን ሲረከብ በስታድዬሙ ምእራብና ምስራቅ ጀርመንን የሚያዋህደውን መዝሙር እንዳሰሙ ታሪክ ያስታውሳል፡፡
የአሁኗ ዓለም ዋንጫ ለሽልማት ቀርባ ለአስተናጋጇ ጀርመን  ሁለተኛ ድል
10ኛውን የዓለም ዋንጫ  በ1974 እ.ኤ.አ  ላይ የተካሄደው በምዕራብ ጀርመን ነበር፡፡  በ9 ዓለም ዋንጫዎች ለሻምፒዮኑ አገር ስትሸለም የቆየችው የጁሌስ ሪሜት ዋንጫ በአዲስ ተቀይራ የቀረበችበት ዓለም ዋንጫ ነበር፡፡ የጁሊዬስ ሪሜት ዋንጫን  ብራዚል ለሶስተኛ ጊዜ ወስዳ በማስቀረቷ  አዲሷ የፊፋ ዓለም ዋንጫ መሰራቷ አስፈላጊ ሆኗል፡፡ አዲስ የዋንጫ  ሽልማት ከ7 የተለያዩ አገሮች ቀራፂዎች የሰሯቸው 53 የተለያዩ ዲዛይኖች ለውድድር ቀረቡ፡፡ በጣሊያናዊው ቀራፂ ሲልቪዮ ጋዚንጋ  የቀረበችው ዋንጫ ተመረጠች፡፡ 10ኛው ዓለም ዋንጫ ከቀዳሚዎቹ 9 ዓለም ዋንጫዎች ልዩ ካደረጉት ሁኔታዎች አንዱ በባለቀለም ቴሌቪዥን ስርጭት ማግኘቱ ነበር፡፡ በሌላ በኩል የሆላንዳዊያን የ‹ቶታል ፉትቦል› የአጨዋወት ፍልስፍና የሚወሳ ታሪክ ነበር፡፡ በዋንጫው ጨዋታ የምዕራብ ጀርመን ብሔራዊ ቡድን እና በቶታል ፉትቦል የተደነቀው የሆላንድ ብሄራዊ ቡድን ተገናኙ፡፡ ምዕራብ ጀርመን  በብሄራዊ ቡድኑ አምበል  ፍራንዝ ቤከንባወር  እና  በዋና አሰልጣኝ ሄልሙት ሾን  የተመራ ነበር፡፡ ሆላንድ ደግሞ በአሰልጣኝ ሩኒስ ሚሸልስና በታዋቂው ተጨዋች ዮሃን ክሮይፍ አስደናቂ አቋም በማሳየት ለዋንጫው የታጨ ነበር፡፡  የምዕራብ ጀርመን ብሔራዊ ቡድን 2ለ1 በማሸነፍ አዲሷን የዓለም ዋንጫ ለመጀመርያ ጊዜ እንዲሁም በውድድሩ ታሪክ ሁለተኛው የዓለም ሻምፒዮናነት ክብር አስመዘገበ፡፡ ለምዕራብ ጀርመን የማሸነፊያዋን ግብ ያስቆጠረው ዘ ቦምበር በሚል ቅል ስሙ የሚታወቀው ገርድ ሙለር ነበር፡፡ ጀርመናዊያን ቄሳሩ እያሉ በሚያሞግሱት ፍራንዝ ቤከንባወር የተመራው ብሔራዊ ቡድኑ ውስጥ ሚዬርና በርቲ ቮጎትስ የተባሉ ምርጥ ተጨዋቾች ይታወሳሉ፡፡
የአርጀንቲና የመጀመርያ ድል
በ1978 እ.ኤ.አ 11ኛውን  የዓለም ዋንጫ የማስተናገድ እድል ያገኘችው አርጀንቲና ናት፡፡ በ1ኛው ዓለም ዋንጫ ለፍፃሜ ተጫውታ ዋንጫውን በኡራጋይ ከተነጠቀች ከ48 ዓመታት በኋላ ወደ እግር ኳስ ሃያልነቷ ለመመለስ የበቃችበት ነበር፡፡  በዓለም ዋንጫው ዋዜማ አርጀንቲናን ያስተዳድር የነበረው መንግስት በመፈንቅለ መንግስት  ተገልብጦ አምባገነኑ መሪ ጄኔራል ቪዴላ ስልጣን መያዛቸው ነበር፡፡ ስለሆነም የዓለም ዋንጫው መሰናዶ በጄኔራል ቪዴላ መንግስት በሰብአዊ መብት ጥሰትና በአምባገነናዊ ስርአቱ ከበርካታ አገራት ተቃውሞ የተሰነዘርበት ነበር፡፡ የሻምፒዮናነት ክብሩን ለመጀመርያ ጊዜ ለማግኘት ተስፋ በማድረግ በ11ኛው የዓለም ዋንጫ ለፍፃሜ ጨዋታ የቀረቡት አስተናጋጇ አርጀንቲና እና ሆላንድ  ነበሩ፡፡ የፈረንሳዩ ለኢክዊፔ ጋዜጣ እና ሌሎች አለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃናት አስቀድመው ከተደረጉት 10 የዓለም ዋንጫዎች ምርጡ የፍፃሜ ፍልሚያ ተብሎ ነበር፡፡ አርጀንቲና 3ለ1 በሆነ ውጤት ሆላንድን በማሸነፍ  በታሪኳ ለመጀመርያ ጊዜ የዓለም ዋንጫ ድል አግኝታለች፡፡ በወቅቱ የአርጀንቲና ብሄራዊ ቡድንን በዋና አሰልጣኝነት የመሩት ሴዛር ሜኖቲ ከቡድናቸው የ17 ዓመቱን ዲያጎ አርማንዶ ማራዶና መቀነሳቸው ቢያስተቻቸውም ቡድናቸው የዓለም ሻምፒዮን ለመሆን ተከትሎት በነበረው ውበትን የተላበሰ አጨዋወት  አድናቆት አትርፈውበታል፡፡ ከተጨዋቾች አምበል የነበረው ዳንኤል ፓሳሬላ እና ማርዮ ኬምፐስ የተባለው አጥቂ ከፍተኛ አድናቆት ያተረፉ  ነበሩ፡፡ የውድድሩ ኮከብ ግብ አግቢ ሆኖ የጨረሰው ማርዮ ኬምፕስ በአርጀንቲና ብሄራዊ ቡድን ከነበሩ  ተጨዋቾች መካከል  በፕሮፌሽናልነት በስፔን ላሊጋ ለሚወዳደረው ሻሌንሺያ ክለብ በመጫወት ብቸኛው ነበር፡፡
በማራዶና ጀብድ የአርጀንቲና ሁለተኛ ድል
13ኛው የዓለም ዋንጫ በ1986 እ.ኤ.አ ላይ በሰሜንና መካከለኛው አሜሪካ ዞን የምትገኘው ሜክሲኮ ጊዜ ያስተናገደችው ነበር፡፡  ይህ ዓለም ዋንጫ በመስተንግዶ ማራኪነት፤ በስታድዬሞች በታየው ሜክሲኳውያን ማዕበል የተባለው ድጋፍ አሰጣጥና በአርጀንቲናዊው ኮከብ ዲያጎ አርማንዶ ማራዶና ባሳየው የላቀ ችሎታ የማይረሳ  ነው፡፡  በዚህ ዓለም ዋንጫ ላይ በፍፃሜ ጨዋታ የተገናኙት አርጀንቲና ከምእራብ ጀርመን ጋር ነበር፡፡ ከ115ሺ በላይ ተመልካች ባስተናገደው ታላቁ አዝቴካ ስታድዬም የሁለቱ ቡድኖች ፍልሚያ 2ለ2 በሆነ ውጤት እስከ 83ኛው ደቂቃ ቆየ፡፡  ማራዶና ለቡድን አጋሩ ጆርጌ ቡርቻጋ አመቻችቶ ያቀበለው ምርጥ ኳስ አማካኝነት  የማሸነፊያ ጎል ተመዘገበችና በአርጀንቲና 3ለ2 አሸናፊነት ተጠናቀቀ፡፡ ከ30 ሚሊዮን በላይ አርጀንቲናውያንም በድሉ ፌሽታ መላው አገራቸውን በደስታ አጠልቅልቀው ደስታቸውን ገልፀዋል፡፡ አርጀንቲናን በአምበልነት እየመራ ለታላቁ የዓለም ዋንጫ ድል የበቃው ማራዶና  በአንድ ተጨዋች ጀብደኛነት ውድድረን ማሸነፍ እንደሚቻል ያሳየበት ነበር፡፡ አርጀንቲና እስከዋንጫው ባደረገችው ግስጋሴ ዲያጎ አርማንዶ ማራዶና አምስት ጎሎችን ከማግባቱም በላይ ለሌሎች  አምስት ግቦች መመዝገብ ምክንያትም ሆኗል፡፡ ማራዶና በምርጥ ችሎታው ዓለምን ማንበርከክ ቢችልም በተለይ በእንግሊዝ ብሄራዊ ቡድን ላይ በእጁ ያስቆጠራት ግብ ግን የብዙዎችን አድናቆት ወደ ቁጣ ቀይራዋለች፡፡ በወቅቱ ለንባብ የበቃው የፈረንሳዩ ጋዜጣ ሌኢክዌፔ ማራዶናን ‹‹ግማሽ መልዓክ ግማሽ ሰይጣን››  ብሎታል፡፡
የዓለም ዋንጫ ድል ሃትሪክ በጀርመን  
14ኛው ዓለም ዋንጫ በ1990 እኤአ ላይ በጣሊያን አዘጋጅነት የተደረገ ነው፡፡ በውድድሩ ታሪክ  ዝቅተኛ የግብ ብዛት የተመዘገበበት ወቅት ነበር፡፡ አዘጋጇ ጣሊያን በግማሽ ፍፃሜው ከጨዋታ ውጪ የሆነችው በአርጀንቲና ተሸንፋ ነበር፡፡ ዲያጎ አርማንዶ ማራዶና በአርጀንቲና ብሄራዊ ቡድን ስለነበር ግን በክለብ ደረጃ የሚጫወትበት ናፖሊ ክለብ ደጋፊዎች ግራ ተጋብተው ነበር፡፡ ጣልያን ትተው እሱን እንደግፍ በሚል ተወዛግበዋል፡፡
በዚህ ዓለም ዋንጫ በፍፃሜ ጨዋታ የተገናኙት  በታሪክ ለሁለተኛ ጊዜ አርጀንቲና እና ምዕራብ ጀርመን ነበሩ፡፡ በሮም ኦሎምፒክ ስታድዬም በተደረገው ጨዋታ የምእራብ ጀርመን ብሔራዊ ቡድን  አርጀንቲናን 1ለ0 ረታ፡፡ ከአራት ዓመት በፊት በፍፃሜ ጨዋታ በታላቁ አዝቴካ ስታድዬም በማራዶና በተመራችው አርጀንቲና የደረሰበትን ሽንፈት በመበቀል ለ3ኛ ጊዜ የዓለም ሻምፒዮን መሆን ችሏል፡፡ በወቅቱ የቡድኑ አሰልጣኝ የነበረው ፍራንዝ ቤከን ባወር ደግሞ የዓለም ዋንጫን በተጨዋችነት በ1974 እኤአ ላይ ካሸነፈ ከ16 ዓመታት በኋላ በአሰልጣኝነት በማሸነፍ በውድድሩ ታሪክ አስደናቂ ክብረወሰን አስመዝግቧል፡፡

19

ለወርቅ ጫማ፤ ለወርቅ ኳስ እና ለወርቅ ጓንት

Saturday 12th of July 2014 12:49:36 PM  |  Addis Admas Sport

      ባለፉት 5 ዓለም ዋንጫዎ ኮከብ ግብ አግቢ ች ለግማሽ ፍፃሜ ከደረሰ 4 ቡድኖች ተገኝቷል፡፡ ግማሽ ፍፃሜ መግባት 7 ጨዋታ ማድረግ በመሆኑ ለፉክክር ያለውን እድል ያሰፋዋል፡፡ በኮከብ ግብ አግቢነት ፉክክር የኮሎምቢያው ጀምስ ሮድሪጌዝ በ6 ጎሎች እየመራ ነው፡፡ የጀርመኑ ቶማስ ሙለር በ5 ጎሎች የሚከተለው ሲሆን ሊዮኔል ሜሲ እና ኔይማር ዳሲልቫ በ4 ጎሎች ሶስተኛ ደረጃ አላቸው፡፡ ቶማስ ሙለር እና ሊዮኔል ሜሲ በዋንጫው ጨዋታ ከ1 በላይ ካገቡ ለወርቅ ጫማው ሽልማት እድል የሚኖራቸው ሲሆን እያንዳንዳቸው እኩል 3 ጎል ያስመዘገቡት የሆላንዶቹ ሮበን እና ቫንፕርሲ በደረጃ ጨዋታ ከሃትሪክ በላይ ጎል ካስመዘገቡም ሊያሸንፉ ይችላሉ፡፡ የጀርመኑ ቶማስ ሙለር በዋንጫ ጨዋታ አንድ ግብ በማስቆጠር በሁለት ተከታታይ ዓለም ዋንጫዎች በኮከብ ግብ አግቢነት በመጨረስ የወርቅ ጫማ ለመሸለም እድል የሚኖረው 3 ለጎል የበቁ ኳሶችን በማቀበል ነው፡፡ በኮከብ ተጨዋችነት የወርቅ ኳስ ተፎካካሪዎች የሆኑት የኮሎምቢያው ጀምስ ሮድሪጌዝ፤ የጀርመኑ ቶማስ ሙለር እና የአርጀንቲናው ሊዮኔል ሜሲ ናቸው፡፡ 

19

የ20ኛው ዓለም ዋንጫ ኮከቦች እነማን ይሆናሉ?

Saturday 5th of July 2014 12:00:00 AM  |  Addis Admas Sport

1. ጁሊዮ ሴዛር
2. ካይሎር ናቫስ
3. ማኑዌል ኑዌር
4. ጉሌርሞ ኦቾ
5.ቪንሰንት ኢንየማ
6. ቲም ሀዋርድ

ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማህበር በእያንዳንዱ የዓለም ዋንጫ ስድስት ልዩ  ልዩ ሽልማቶችን በተለያዩ ዘርፎ ለሚመረጡ ተጨዋቾች እና ቡድኖች ያበረክታል፡፡  ለምርጥ በረኛ የወርቅ ጓንት፤ ለኮከብ ግብ አግቢ የወርቅ ጫማና ለኮከብ ተጨዋች የወርቅ ኳስ  የሚሰጡት ሶስትይ ሽልማቶች ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡ በዓለም ዋንጫ አብይ ስፖንሰርነት የሚታወቀው አዲዳስ የወርቅ ኳስ እና የወርቅ ጫማ ሽልማቶችን በኩባንያው  ስም ያበረክታል፡፡ በሶስቱም ሽልማቶች በተጨማሪ ሁለተኛ እና ሶስተኛ ደረጃ ለሚያገኙት ተጨዋቾች የብር እና የነሐስ  ሽልማቶች ይሰጣሉ፡፡ በዓለም ዋንጫ በሁለተኛ ደረጃ የሚታዩ ሌሎች ሶስት የክብር ሽልማቶችም አሉ፡፡ የዓለም ዋንጫ ምርጥ ተጨዋች፤ የዓለም ዋንጫው ምርጥ ስፖርታዊ ጨዋነት እና የዓለም ዋንጫው ምርጥ ቡድን የሚሸለሙባቸው ናቸው፡፡ የዓለም ዋንጫ ምርጥ ወጣት ተጨዋች ምርጫ ለመጀመርያ ጊዜ የተካሄደው በ1958 እኤአ ቢሆንም በደንበኛ ትኩረት መሸለም የተጀመረው በ2006 እኤአ ላይ ጀርመን ባዘጋጀችው 18ኛው የዓለም ዋንጫ ሲሆን የጀርመኑ ሉካስ ፖዶልስኪ ቀዳሚው ተሸላሚ ነበር፡፡ የዚህ ሽልማት ስፖንሰር የመኪና አምራቹ ሃዩንዳይ ኩባንያ ነው፡፡ በ2010 እኤአ በተደረገው 19ኛው የዓለም ዋንጫ ደግሞ የጀርመኑ ቶማስ ሙለር ተሸልሞበታል፡፡ የዓለም ዋንጫው የስፖርታዊ ጨዋነት አሸናፊን መሸለም የተጀመረው በ1970 እኤአ ላይ ነው፡፡ ከ4 ዓመት በፊት የስፖርታዊ ጨዋነት ሽልማቱን የወሰደው ሻምፒዮኑ የስፔን ብሄራዊ ቡድን ነበር፡፡ የዓለም ዋንጫው ምርጥ ቡድን ደግሞ ከ1994 እኤአ ወዲህ ሲሸለም ቆይቷል፡፡


በጎል ፌሽታው፤ ማን ብዙ አግብቶ ይጨርሳል?
20ኛው ዓለም ዋንጫ በጎሎች ብዛት የምንግዜም ምርጥ በመሆን ላይ ነው፡፡ ከሩብ ፍፃሜ በፊት በተደረጉ 56 ጨዋታዎች 154 ጎሎች ተመዝግበዋል፡፡  በየጨዋታው በአማካይ 2.75 ጎል እየገባ ነው፡፡ በዓለም ዋንጫ 64 ጨዋታዎች መደረግ ከጀመረበት ከ1986 እኤአ ወዲህ ዘንድሮ ከፍተኛው የጎል ብዛት እንደሚመዘገብ ተጠብቋል፡፡ በ1994 እ.ኤ.አ 171፤ በ2002 እ.ኤ.አ 161፤ በ2006 እ.ኤ.አ 147 እንዲሁም በ2010 እ.ኤ.አ 145 ጎሎች በ64 ጨዋታዎች ተመዝግበዋል፡፡ ትናንት ከተጀመሩት ሁለት የሩብ ፍፃሜ ጨዋታዎች በፊት የኮከብ ግብ አግቢነቱን ሲመራ የነበረው በ4 ጨዋታዎች አምስት ጎሎች ከመረብ ያዋሃደው የኮሎምቢያው ጀምስ ሮድሪጌዝ ነው። በ4 ጎሎቻቸው የሚከተሉት ደግሞ የአርጀንቲናው ሊዮኔል ሜሲ፤ የጀርመኑ ቶማስ ሙለር እና የብራዚሉ ኔይማር ዳሲልቫ ናቸው፡፡ እያንዳንዳቸው 3 ጎሎች ያስመዘገቡ 5 ተጨዋቾች ናቸው፡፡ ቡድኖቻቸው ወደ ሩብ ፍፃሜ በማለፋቸው በፉክክር የሚቆዩት የሆላንዶቹ ቫንፕርሲ እና ሮበን እንዲሁም የፈረንሳዩ ካሬም ቤንዜማ ናቸው፡፡ የኢኳደሩ ኢነር ቫሌንሽያ እና የስዊዘርላንዱ ሻኪሪ 3 ጎሎች ቢኖራቸውም ቡድኖቻቸው ሩብ ፍፃሜ ባለመድረሳቸው ከፉክክር ውጭ ሆነዋል፡፡ 2 ጎሎች በማስመዝገብ ስማቸው የተመዘገበላቸው 16 ተጨዋቾች ሲሆኑ አንድ ጎል ያገቡት ደግሞ 88 ተጨዋቾች ናቸው፡፡
በዓለም ዋንጫው ኮከብ ግብ አግቢነት ለወርቅ ጫማ ሽልማት የሚበቃው ተጨዋች በጎሎቹ ብዛት የሚመረጥ ይሆናል፡፡ በተመሳሳይ የጎል ብዛት የሚጨርሱ ተጨዋቾች ከአንድ በላይ ከሆኑ ደግሞ አሸናፊው የሚለየው ለጎል የበቁ ኳሶችን በብዛት ማን አቀብሏል ተብሎ ነው፡፡ በግብ ብዛትና ለጎል የበቁ ኳሶችን በማቀበል እኩል የሆኑ ተጨዋቾች ከሁለት በላይ ከሆኑ ደግሞ አሸናፊነቱ አነስተኛ ደቂቃዎች ተሰልፎ ብዙ ላገባው ተጨዋች የሚሰጥ ይሆናል፡፡
የወርቅ ጫማ አሸናፊ ሽልማት በሁሉም ዓለም ዋንጫዎች ሲሸለም የቆየ ነው፡፡ በ20ኛው ዓለም ዋንጫ ባገባው ጎል አዲስ ታሪክ የሰራው ተጨዋች የ36 ዓመቱ ጀርመናዊ አጥቂ ሚሮስላቭ ክሎሰ ነው፡፡ በዚህ ዓለም ዋንጫ የውድድሩ የምንግዜም ከፍተኛ ጎል አግቢ ሊሆን የሚችልበት እድል ይዞ መሳተፍ የጀመረው ሚሮስላቭ ክሎሰ ከጀርመን ብሄራዊ ቡድን ጋር በተሳተፈባቸው 3 የዓለም ዋንጫዎች 14 ጎሎች ነበሩት፡፡ ጀርመን ከጋና ባደረጉት ጨዋታ ላይ ተቀይሮ ከገባ በኋላ 15ኛውን ጎል አስመዘገበ፡፡  በዚህም የዓለም ዋንጫ የምንግዜም ከፍተኛ ግብ አግቢ  ከነበረው ብራዚላዊው ሊውስ ናዛርዮ ዴሊማ ጋር ክብረወሰኑን ተጋርቷል፡፡ ከሩብ ፍፃሜው በኋላ ሚሮስላቭ ክሎስ አንድ ተጨማሪ ጎል ካስመዘገበ የዓለም ዋንጫ የምንግዜም ከፍተኛ ግብ አግቢ ለመሆን ይችላል፡፡



በረኞች ያልተዘመረላቸው የእግር ኳስ ጀግኖች
20ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ  በርካታ ጎሎች ሲመዘገቡ መቆየታቸው የበረኞችን ብቃት አጠያያቂ ቢያደርገውም ቢያንስ ስምንት በረኞች በየቡድኖቻቸው አስገራሚ ብቃት አሳይተዋል፡፡  እነዚህ በረኞች በወሳኝ ጨዋታዎች ያለቀላቸውን የግብ እድሎች ሲያመክኑ፤ ቡድኖቻቸውን በአምበልነት በመምራት የሚደነቅ አስተዋፅኦ ሲያበረክቱ፤ የቡድኖችን ውጤት ለማስጠበቅ ከፍተኛ ጥረት ሲያሳዩ፤ በጥሎ ማለፍ በተከሰቱ የመለያ ምቶችን በማዳን  ውጤቶችን ሲወስኑ ሰንብተዋል፡፡ በእርግጥ በእግር ኳስ ስፖርት  በኮከብ ተጨዋችነት ብዙውን ጊዜ  ለአጥቂዎች እና ለአማካዮች ትኩረት የሚሰጥ ቢሆንም ፤ በዚህ ዓለም ዋንጫ በረኞች  በምርጥ አቋማቸው ለቡድናቸው የኮከብነት ሚና እንደሚኖራቸው ተረጋግጧል፡፡ በርካታ ስፖርት አፍቃሪዎች ከበረኞች ስህተት የመጠበቅ ልማድ አለባቸው፡፡ በየጨዋታው በረኞችን አንድ ስህተት ሲያጋጥማቸው ወይም ጎል ሲገባባቸው ለቡድናቸው ሽንፈት ተጠያቂ ያደርጓቸዋል፡፡   አጥቂዎች ብዙ ጎሎችን ሲስቱ የሚደርስባቸው ወቀሳ ግን ያን ያህል ነው። ለበረኞች ሚና አነስተኛ ትኩረት እንደሚሰጥ በብራዚላዊው ጁሊዮ ሴዛር ላይ የተከሰተውን ሁኔታ እንደ ማስረጃ መጥቀስ ይቻላል፡፡ በብራዚል ለግብ ጠባቂዎች ብዙም አድናቆት የለም፤ እንደውም አንዳንድ ስፖርት አፍቃሪዎች ጁሊዮ ሴዛርን “ዶሮው ሰውዬ” እያሉ ያሾፉበታል፡፡ ብራዚል በጥሎ ማለፍ ከቺሊ ጋር ባደረገችው ጨዋታ ላይ ግን አዘጋጇን አገር ከውድቀት ያዳነው እሱ ነበር፡፡ ከብራዚልና ቺሊ ጥሎ የሚያልፈው ቡድን በመለያ ምቶች ሲታወቅ ሁለት ኢሊጎሬዎችን በማዳን ጁሊዮ ሴዛር የእለቱ ኮከብ ነበር፡፡ በዚህ ጀግንነቱም ከሌሎች ምርጥ ተጨዋቾች ይልቅ ትኩረት ተሰጥቶት ተደጋጋሚ ቃለምልልሶች አድርጓል፡፡  “በፊት የሚያናግረኝ አልነበረም፤ አሁን  ሁሉም አስተያየቴን ስለሚጠይቅ በጣም ደስ ብሎኛል” በማለት ጁሊዮ ሴዛር እያነባ ተናግሯል፡፡
በ20ኛው ዓለም ዋንጫ የታየ ምርጥ በረኛ የብራዚሉ ጁሊዮ ሴዛር ብቻ አይደለም፡፡  ቡድኖቻቸውን ለሩብ ፍፃሜ በማብቃት ጉልህ ሚና ከነበራቸው ምርጥ በረኞች የቤልጅዬሙ ቲቦልት ኮርትዬስ፤ የኮስታሪካው ኬዬሎር ናቫስ፤ የኮሎምቢያው ዴቪድ ኦስፒና፤ የአርጀንቲናው ሰርጂዮ ሮሜሮ፤ የፈረንሳዩ ሁጎ ሎሪስና የጀርመኑ ማንዌል ኑዌር ዋናዎቹ ተጠቃሾች ናቸው።  ከምድብ ጨዋታዎች እስከ ጥሎ ማለፉ  ቡድኖቻቸውን በአስገራሚ ብቃታቸው ያገለገሉ ሌሎችም ምርጥ በረኞች ነበሩ፡፡ የአሜሪካው ቲም ሃዋርድ፤ የናይጄርያው ቪንሰንት ኢኒዬማ እንዲሁም  የቺሊው  ጉሌርሞ ኦቾ  ናቸው፡፡ የዓለም ዋንጫ ኮከብ በረኛ ሆኖ የወርቅ ጓንት ለመሸለም የሚበቃው ከእነዚህ ምርጥ ግብ ጠባቂዎች አንዱ መሆኑ አይቀርም፡፡ በምድብ ማጣርያው በ3 ጨዋታዎች ግብ ሳይገባበት አንደኛ ደረጃ የተሰጠው የፈረንሳዩ ሁጎ ሎሪስ ነው፡፡ የ22 ዓመቱ የቤልጅዬም በረኛ ቲቦልት ኮርትዬስ  ወደ ጎል ከሚሞከሩ ኳሶች 87 በመቶውን  በማዳን ተደንቋል፡፡ የጀርመኑ ማኑዌል ኑዌር ደግሞ በዓለም ዋንጫው  ፍፁም ቅጣት ምት በማዳን 29 በመቶ ብቃት አስመዝግቧል፡፡ ማኑዌል ኑዌር ከሌሎቹ ምርጥ በረኞች ልዩ የሚያደርገው  ከግብ ክልል ውጭ እንቅስቃሴ በማድረግ  እንደሊብሮ ተጨዋች ማገልገሉ ነው፡፡ ይህ የማንዌል ኑዌር ብቃት በተለይ ጀርመንና አልጄርያ ባደረጉት ጨዋታ  የታየ ነበር፡፡
የአሜሪካው ግብ ጠባቂ ቲም ሃዋርድ አገሩ ከቤልጅዬም ጋር ባደረገችው ጨዋታ 15 ያለቀላቸው የግብ ሙከራዎችን አድኖ በውድድሩ ታሪክ አዲስ ክበረወሰን ተመዝግቦለታል፡፡ ከ4 ዓመት በፊት ደቡብ አፍሪካ ባስተናገደችው ኛው የዓለም ዋንጫ በረኞች የአዲዳስ ምርት በሆነችው ጃቡላኒ የተባለች ኳስ ምርጥ ብቃታቸውን ለማሳየት አልታደሉም ነበር፡፡ ዘንድሮ ግን በብራዙካ ኳስ አንድም በረኛ ሲቸገር አልታየም፡፡
የፊፋ ቴክኒክ ቡድን የዓለም ዋንጫውን ኮከብ በረኛ በውድድሩ ላይ ባሳየው አጠቃላይ ብቃት መሰረት መርጦ ለሽልማት ያበቃዋል፡፡ የዓለም ዋንጫ ምርጥ በረኛ ከ1994 እኤአ ወዲህ በታዋቂው ራሽያዊ ግብ ጠባቂ ሌቭ ያሺን መታሰቢያነት የሚሸለም ነበር፡፡ ከ2010 እኤአ በኋላ ግን የወርቅ ጓንት ሽልማት ተብሎ ለአሸናፊው መበርከት ጀምሯል፡፡


በ1ኛው ዓለም ዋንጫ የኡራጋዩ ኢነሪኬ ባሌስትሮ
በ2ኛው የዓለም ዋንጫ የስፔኑ ሪካርዶ ዛሞራ
በ3ኛው የዓለም ዋንጫ የኡራጋዩ ሮክዌ ማስፖሊ
በ4ኛው የዓለም ዋንጫ የቼኮስላቫኪያው ፍራንቲሴክ ፕላኒካ
በ5ኛው የዓለም ዋንጫየሃንጋሪው ጉዮላ ግሮሲክስ
በ6ኛው የዓለም ዋንጫ  የሰሜን አየርላንዱ ሃሪ ግሬግ
በ7ኛው የዓለም ዋንጫ የቼኮስላቫኪያው ቪሊያም ሽኮሪጄፍ
በ8ኛው የዓለም ዋንጫ የእንግሊዙ ጎርደን ባንክስ
በ9ኛው የዓለም ዋንጫ የኡራጋዩ ላዲሳሎ ማዙሪኪኤውሲዝ
በ10ኛው የዓለም ዋንጫ የምዕራብ ጀርመኑ ሴፕ ማዬር
በ11ኛው የዓለም ዋንጫ የአርጀንቲናው ኡባልዶ ፊሎል
በ12ኛው የዓለም ዋንጫ የጣሊያኑ ዲኖ ዞፍ
በ13ኛው የዓለም ዋንጫነየቤልጅዬሙ ጂን ማርዬ ፕፋፍ
በ14ኛው የዓለም ዋንጫ የኮስታሪካው ሊውስ ጋቤሎና የአርጀንቲናው ሰርጂዮ ጎይኮቻ
በ15ኛው የዓለም ዋንጫ የቤልጅዬሙ ሚሸል ፕሩድሜ
በ16ኛው የዓለም ዋንጫ የፈረንሳዩ ፋብያን ባርቴዝ
በ17ኛው የዓለም ዋንጫ የጀርመኑ ኦሊቨር ካን
በ18ኛው የዓለም ዋንጫ የጣሊያኑ ጂያንሉጂ ቡፎን
በ19ኛው የዓለም ዋንጫ የስፔኑ ኤከር ካስያስ
በጎል ፌሽታው፤ ማን ብዙ አግብቶ ይጨርሳል?
20ኛው ዓለም ዋንጫ በጎሎች ብዛት የምንግዜም ምርጥ በመሆን ላይ ነው፡፡ ከሩብ ፍፃሜ በፊት በተደረጉ 56 ጨዋታዎች 154 ጎሎች ተመዝግበዋል፡፡  በየጨዋታው በአማካይ 2.75 ጎል እየገባ ነው፡፡ በዓለም ዋንጫ 64 ጨዋታዎች መደረግ ከጀመረበት ከ1986 እኤአ ወዲህ ዘንድሮ ከፍተኛው የጎል ብዛት እንደሚመዘገብ ተጠብቋል፡፡ በ1994 እ.ኤ.አ 171፤ በ2002 እ.ኤ.አ 161፤ በ2006 እ.ኤ.አ 147 እንዲሁም በ2010 እ.ኤ.አ 145 ጎሎች በ64 ጨዋታዎች ተመዝግበዋል፡፡ ትናንት ከተጀመሩት ሁለት የሩብ ፍፃሜ ጨዋታዎች በፊት የኮከብ ግብ አግቢነቱን ሲመራ የነበረው በ4 ጨዋታዎች አምስት ጎሎች ከመረብ ያዋሃደው የኮሎምቢያው ጀምስ ሮድሪጌዝ ነው። በ4 ጎሎቻቸው የሚከተሉት ደግሞ የአርጀንቲናው ሊዮኔል
በ1ኛው ዓለም ዋንጫ  በ8 ጎሎች የኡራጋዩ ጉሌርሞ ስታብል
በ2ኛው የዓለም ዋንጫ በ5 ጎሎች የቼኮስሎቫኪያው ኦሊድሪች
በ3ኛው የዓለም ዋንጫ በ7 ጎሎች የብራዚሉ ሊዮኒዴስ
በ4ኛው የዓለም ዋንጫ በ8 ጎሎች የብራዚሉ አዴሚር
በ5ኛው የዓለም ዋንጫ በ11 ጎሎች የሃንጋሪው ሳንዶር ኮሲስ
በ6ኛው የዓለም ዋንጫ በ13 ጎሎች የፈረንሳዩ ጀስት ፎንታይኔ
በ7ኛው የዓለም ዋንጫ በእኩል 4 ጎሎች የብራዚሎቹ ጋሪንቻና ቫቫ፤ የዩጎስላቪያው ድራዛን ጄርኮቪች እና የቺሊ ሊዮኔል ሳንቼዝ
በ8ኛው የዓለም ዋንጫ በ9 ጎሎች የፖርቱጋሉ ዩዞብዮ
በ9ኛው የዓለም ዋንጫ በ10 ጎሎች የጀርመኑ ገርድ ሙለር
በ10ኛው የዓለም ዋንጫ በ7 ጎሎች የፖላንዱ ግሬጎርዝ ላቶ
በ11ኛው የዓለም ዋንጫ በ6 ጎሎች የአርጀንቲናው ማርዮ ኬምፐስ
በ12ኛው የዓለም ዋንጫ በ6 ጎሎች የጣሊያኑ ፓውሎ ሮሲ
በ13ኛው የዓለም ዋንጫ በ6 ጎሎች የእንግሊዙ ጋሪ ሊንከር
በ14ኛው በ6 ጎሎች የጣሊያኑ ሳልቫቶሪ ስኪላቺ
በ15ኛው የዓለም ዋንጫ በ6 ጎሎች የሩስያው ሳሌንኮና የቡልጋሪያው ስቶችኮቭ
በ16ኛው የዓለም ዋንጫ በ6 ጎሎች የክሮሽያው ዳቮር ሱከር
በ17ኛው የዓለም ዋንጫ በ8 ጎሎች የብራዚሉ ሮናልዶ
በ18ኛው የዓለም ዋንጫ በ5 ጎሎች የጀርመኑ ሚሮስላቭ ክሎሰ
በ19ኛው የዓለም ዋንጫ በ5 ጎሎች የጀርመኑ ቶማስ ሙለር

ኮከብ ተጨዋች ከዋንጫው አሸናፊ ይገኛል
የዓለም ዋንጫው ኮከብ ተጨዋች ለማወቅ እስከ ዋንጫው ጨዋታ መጠበቅ ይጠይቃል፡፡ ከሩብ ፍፃሜው በፊት ለዚህ ሽልማት እጩ ተፎካካሪ እንደሚሆኑ የተነገረላቸው በምርጥ ጎሎቻቸው የተደነቁት የሆላንዱ ቫን ፒርሲ እና የኮሎምቢያው ጄምስ ሮድሪጌዝ ናቸው፡፡ የብራዚሉ ኔይማርና የአርጀንቲናው ሊዮኔል ሜሲ ቡድኖቻቸውን ለዋንጫ የሚያበቁ ከሆነም ለሽልማቱ ግንባር ቀደም እጩዎች ይሆናሉ፡፡ የዓለም ዋንጫ ኮከብ ተጨዋች የሚሸለመው የወርቅ ኳስ ሲሆን ምርጫውን የሚያከናውኑት ዓለም አቀፍ ጋዜጠኞች እና ፊፋ ናቸው፡፡

በ1ኛው ዓለም ዋንጫ የኡራጋዩ ጆሴ ናሳዚ
በ2ኛው የዓለም ዋንጫ የጣሊያኑ ጁሴፔ ሜዛ
በ3ኛው የዓለም ዋንጫ የብራዚሉ ሊዮኒዴስ
በ4ኛው የዓለም ዋንጫ የብራዚሉ ዚዝንሆ
በ5ኛው የዓለም ዋንጫ የሃንጋሪው ፌርኔክ ፑሽካሽ
በ6ኛው የዓለም ዋንጫ የብራዚሉ ዲዲ
በ7ኛው የዓለም ዋንጫ የብራዚሉ ጋሪንቻ
በ8ኛው የዓለም ዋንጫ የእንግሊዙ ቦቢ ቻርልተን
በ9ኛው የዓለም ዋንጫ የብራዚሉ ፔሌ
በ10ኛው የሆላንዱ ዮሃን ክሩፍ
በ11ኛው የአርጀንቲናው ማርዮ ኬምፐስ
በ12ኛው የጣሊያኑ ፓውሎ ሮሲ
በ13ኛው የአርጀንቲናው ዲያጎ አርማንዶ ማራዶና
በ14ኛው የጣሊያኑ ሳልቫቶሬ ስኪላቺ
በ15ኛው የብራዚሉ ሮማርዮ
በ16ኛው የዓለም ዋንጫ የብራዚሉ ሮማርዮ
በ17ኛው የጀርመኑ ኦሊቨር ካን
በ18ኛው የፈረንሳዩ ዚነዲን ዚዳን
በ19ኛው የኡራጋዩ ዲያጎ ፎርላን













WE ARE STORYTELLERS. BE SURE TO NEVER MISS ANYTHING.